Δημήτρης Θωμόπουλος / Αναπληρωτής Καθηγητής ΑΠΘ – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Η Αθήνα είναι μια πόλη με αρχαίο όνομα αλλά νεανική καρδιά. Αν και συχνά συνδέεται απευθείας με την κλασική της δόξα, η πραγματική της ιστορία μετά τη Ρωμαϊκή περίοδο ήταν μάλλον ταπεινή: ένας μικρός οικισμός που έμεινε για αιώνες στη σκιά της Ευρώπης. Η «ανακάλυψή» της στις αρχές του 19ου αιώνα, μέσα από τα μάτια ρομαντικών ταξιδιωτών, οδήγησε στην ανακήρυξή της ως πρωτεύουσας του νέου ελληνικού κράτους το 1834 — κι έτσι ξεκινά η σύγχρονη αστική της πορεία.

Στον 20ό αιώνα, η Αθήνα αναπτύσσεται ραγδαία και το Μοντέρνο Κίνημα βρίσκει πρόσφορο έδαφος. Το οπλισμένο σκυρόδεμα, η αντιπαροχή και η ανθρώπινη κλίμακα του αστικού ιστού διαμορφώνουν τη σημερινή φυσιογνωμία της πόλης: πυκνή, ζωντανή, πολύχρωμη.

Για τον ταξιδιώτη που θέλει να γνωρίσει τη Μοντέρνα Αθήνα, μια μικρή διαδρομή αρκεί. Στα Εξάρχεια, η εμβληματική Μπλε Πολυκατοικία του Κριεζή δεσπόζει με τις καθαρές γραμμές και την αστική της κομψότητα, μέσα σε μια γειτονιά γεμάτη ενέργεια. Λίγο ψηλότερα, στα Πευκάκια, το Σχολείο του Πικιώνη αποτελεί έναν ήρεμο σταθμό: ένα μοντέρνο κτίριο που συνδυάζει απλότητα, φως και την αίσθηση του τόπου.

Η συνέχεια προς τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας αποκαλύπτει μοντέρνες πολυκατοικίες των δεκαετιών του ’30 και ’50, μικρά καθημερινά μνημεία που αποτυπώνουν την εξέλιξη της αθηναϊκής κατοικίας. Η βόλτα κορυφώνεται στη διασταύρωση Στουρνάρη & Ζαΐμη, όπου η πολυκατοικία Μιχαηλίδη ξεχωρίζει για την αυστηρή γεωμετρία και την εξαιρετική αξιοποίηση του οικοπέδου — μια καθαρή, ολοκληρωμένη στιγμή του ελληνικού μοντερνισμού. Κλείνοντας, μια ανάβαση στον λόφο του Φιλοπάππου αποκαλύπτει τη μοναδική τοπιακή διαμόρφωση του Πικιώνη με τα «χειροποίητα» μονοπάτια, τις μοναδικές γεωμετρικές χαράξεις του εδάφους και τις απρόσμενες θέες της Ακρόπολης που δημιουργούν ένα τοπίο σχεδόν ποιητικό, όπου η φύση και η αρχιτεκτονική συνυπάρχουν αρμονικά.

Αυτή η σύγχρονη κληρονομιά αρχίζει πλέον να εκτιμάται ξανά. Και για τον επισκέπτη, είναι μια ευκαιρία να γνωρίσει μια Αθήνα πέρα από τα κλασικά στερεότυπα — μια πόλη που ωριμάζει, αλλά παραμένει ζωντανή, ανήσυχη και αξεπέραστα γοητευτική.

Οι θέσεις που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο αποτελούν προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και δεν προωθούν θέσεις ή απόψεις του ΥΠΑΑΤ.