Μαστίχα Χίου, ο θησαυρός που γεννά η χιώτικη γη

Στη νότια Χίο απλώνεται ένας ιδιαίτερος τόπος. Σε πετρώδες έδαφος, ξερολιθιές και χαμηλούς λόφους γεμάτους θυμάρι και σχίνα, ευδοκιμεί εδώ και πολλούς αιώνες το καταπληκτικό μαστιχόδεντρο (Pistacia lentiscus var. chia). Από τον κορμό του κυλούν τα διάφανα «δάκρυα» της Μαστίχας Χίου, μιας φυσικής ρητίνης με άρωμα και ιστορία που δεν μοιάζει με καμία άλλη.

Η καρδιά της παραγωγής χτυπά στα Μαστιχοχώρια, 24 παραδοσιακοί οικισμοί στο νότιο τμήμα του νησιού. Εκεί, το ιδιαίτερο μικροκλίμα, η σύσταση του εδάφους και η εμπειρία των ανθρώπων δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για τη γέννηση ενός προϊόντος που δεν μπορεί να παραχθεί πουθενά αλλού στον κόσμο με τον ίδιο τρόπο. Εδώ και αιώνες, οι κάτοικοι αυτών των χωριών, όπως το Πυργί, τα Μεστά, οι Ολύμποι και Αρμόλια, καλλιεργούν το μαστιχόδεντρο με τον ίδιο σχεδόν ρυθμό και τις ίδιες τεχνικές που τους δίδαξαν οι πρόγονοί τους. Οι οικισμοί αυτοί, με τα πέτρινα σπίτια, τα στενά σοκάκια και τους επιβλητικούς πύργους, διατηρούν ακόμη τον αέρα μιας εποχής όπου η μαστίχα ήταν τόσο πολύτιμη, ώστε να χρειάζεται προστασία, όπως κατά τη Βυζαντινή και Οθωμανική περίοδο.

Η παραγωγή της παραμένει ως σήμερα σχεδόν τελετουργική. Το καλοκαίρι, οι μαστιχοπαραγωγοί χαράζουν προσεκτικά τον κορμό του δέντρου, αφήνοντας τις σταγόνες να κυλήσουν στο ασπρισμένο έδαφος, όπου στερεοποιούνται κάτω από τον ήλιο. Ακολουθεί η συλλογή και ο καθαρισμός των πολύτιμων «δακρύων», μια διαδικασία που απαιτεί υπομονή, δεξιοτεχνία και σεβασμό στη φύση.

Η Μαστίχα Χίου είναι κάτι περισσότερο από μια φυσική ρητίνη, είναι σύμβολο ταυτότητας και πολιτιστικής συνέχειας. Από την αρχαιότητα έως σήμερα, χρησιμοποιείται στη διατροφή, τη φαρμακευτική και την αρωματοποιία, ενώ οι επιστημονικές έρευνες επιβεβαιώνουν τις αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές και επουλωτικές της ιδιότητες. Το 1997 η Ευρωπαϊκή Ένωση την αναγνώρισε ως Προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π.), και το 2014 η παραδοσιακή καλλιέργεια εντάχθηκε στον Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Σήμερα, η Μαστίχα Χίου συνεχίζει να εξελίσσεται, συνδυάζοντας παράδοση και καινοτομία. Αμέτρητες συνταγές αλμυρές και γλυκές, παγωτά, λικέρ το παραδοσιακό υποβρύχιο, ακόμα και σε νερό ή καλλυντικά και φυσικά συμπληρώματα για την υγεία και ειδικότερα την πέψη. Η μαστίχα εδώ και πολλές γενιές παραμένει ζωντανό σύμβολο της χιώτικης γης και της δημιουργικής επιμονής των ανθρώπων της. Ένα αληθινό δώρο της φύσης, που συνεχίζει να ενώνει το παρελθόν με το παρόν, αφήνοντας το μαγικό της άρωμα να ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο.

Καρολίνα Δωρίτη, Cook, writer & author specialising in Greek cuisine.

Οι θέσεις που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο αποτελούν προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και δεν προωθούν θέσεις ή απόψεις του ΥΠΑΑΤ.